Zhorjelc chce so jako stejnišćo wědomosće a hightecha za přichod horić. «W zašłych lětach je so tu nukleus na slědźenišćach etablěrował, kotryž nětko rosće. Z toho profituje cyły region», rjekny wyši měšćanosta Octavian Ursu (CDU) Němskej nowinarskej agenturje. Jako dopokaz mjenowaše wón mjez druhim Center for Advanced Systems Understanding (Casus) - slědźerski institut, kotryž so na digitalne systemowe slědźenje, datowe wědomosće a simulacije koncentruje.
Mnohe slědźenišća w Zhorjelcu
Senckenbergski muzej za přirodowědu Zhorjelc płaći jako wodźace zarjadnišćo biodiwersitneho slědźenja a kładźe swój fokus na pódowu coologiju, botaniku a ekologiju. Wysoka šula Žitawa/Zhorjelc wěnuje so ze swojimi institutami temam kaž strowota, zestarjenje a bydlenje. W natwarje nadeńdźe so Němski centrum za astrofyziku (DZA), kotryž je jako wulkoslědźenski centrum w zwisku ze strukturnej změnu do Zhorjelca přišoł a so nětko wo mjezynarodnu reputaciju postarał. Fraunhoferski institut za optroniku, systemowu techniku a wuhódnoćenje wobrazow bjerje IT-wěstotu za kritiske infrastruktury do wida.
Zhorjelc so po přićahu mjezynarodneje
Prasu po rěči na dróhach Zhorjelca přeco husćišo jendźelsce, na přikład wot wjace hač 100 sobudźěłaćerjow DZA, kotřiž su hižo z cyłeho swěta do němsko-pólskeho hraničneho města přišli.
Jako filmowa kulisa za mnohe hollywoodske produkcije je sej «Görliwood» tak a tak hižo we wukraju mjeno činiła. «To cyłemu regionej tyje. Smy město w dwěmaj krajomaj, mjezynarodne stejnišćo», praji Ursu. Dobrych 5.000 ludźi z Pólskeje bydlachu a dźěłachu w Zhorjelcu. Na rozdźěl k mnohim komunam město hišće wóskuje.
Město z šansami za młodych ludźi
«Smy město z šansami młodym ludźom», wuzběhny wyši měšćanosta. Wot něhdyšeho předewzaća, zaplahowanych rentnarjow ze zapada do Zhorjelca wabić, su zaso wotstawk brali. «Trjebamy młodych ludźi, kotřiž tu pjenjezy zasłuža a jón wudadźa. To njerěka, zo njejsu starši witani. Woni móža rady pola nas žiwi być a bydlić. Ale naša cilowa skupina su w prěnim rjedźe młodźi a derje kwalifikowani ludźo. Najrjeńšo je, hdyž maja tež swójbu a dźěći. Za to wabimy.»
Ursu chce na wólbach wyšeho měšćanosty w meji zaso nastupić
Ursu, kotraž je nimale sydom lět w zastojnstwje a nastupi tež k OB-wólbam w meji, chwali kooperaciju z pólskimi zarjadami. Pod hesłom «United Heat» planujetej měšćanskej zawodaj Zhorjelc a ćopłotny zastaraćel SEC Zgorzelec joint Venture. Hač do 2030 ma so dalnoćopłota we woběmaj měšćanskimaj dźělomaj z wobnowjomnych energijow a jedneje ruki dodawać.
Po Wórši je za projekt 130 milionow eurow wot EU a Zwjazka wobkrućenych. Z wobdźělenjom koncernow Eon a Veolia bychu cyłkownje něhdźe 200 milionow eurow inwestowali a zalutowanje 50.000 tonow wuhlikoweho dioksyda wob lěto docpěli.
Kooperaciju přez mjezy přesahujo zahrate
«Mjeztym njemóžeš Zhorjelc a Zgorzelec scyła hižo prawje dźělić. Mamy jara wjele měšanych swójbow. Njebudźemy to scyła wjace tak dźělić móc, dokelž smój hromadźe hromadźe žiwaj», rjekny Ursu a rěčeše wo dobrym wuwiću.
Tež při přiwzaću wójnskich ćěkancow z Ukrainy w februaru 2022 a pozdźišo byštej wobě połojcy města derje hromadźe dźěłałoj. «To bě logistiske wužadanje. Smy to derje dóstali, dokelž smy kooperaciju přez hranicy zwučeni.»
Nadźija na kónc hraničnych kontrolow
Zhorjelskeho wyšeho měšćanosty nadźija so na to, zo njestanu so hranične kontrole k zamjezowanju ilegalneje migracije žadyn trajny staw. «Smy tehdy wšitke za wotewrjene hranicy znutřka Europy wojowali. W měsće z wjele hraničnym wobchadom je to hišće jasnišo pytnyć, tež hdyž su so wobydlerjo z tym nětko aranžowali. Ale za nas měło samozrozumliwe być, bjez kontrole přez hranicu hić. Pytnješ hakle, što maš, hdyž so ći to preč wza.»
Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchować
